1. Bài Viết
  2. Trung Quốc Triển Khai Xếp Hạng Công Dân Như Thế Nào Cho 1,3 Tỉ Người Dân?

Trung Quốc Triển Khai Xếp Hạng Công Dân Như Thế Nào Cho 1,3 Tỉ Người Dân?

Trung Quốc Triển Khai Xếp Hạng Công Dân Như Thế Nào Cho 1,3 Tỉ Người Dân?

Bài viết Trung Quốc Triển Khai Xếp Hạng Công Dân Như Thế Nào Cho 1,3 Tỉ Người Dân? được dịch bởi nhóm KnowHub, từ bài viết trên bloomberg.com

Tháng 10 vừa qua, Trung Quốc đã thông qua đạo luật tiến hành hệ thống “tín nhiệm xã hội” nhằm xếp hạng các công dân tại nước sở tại: Theo đó, hệ thống sẽ chấm điểm từng công dân dựa trên nhiều khía cạnh của cuộc sống để đánh giá họ là một người “tốt” hay “xấu”. Hiểu nôm na, bạn sẽ được xác định xem là bản thân có tư cách sáng ngời hoặc sống có lỗi hay không. Hệ thống này đã đang được triển khai thí điểm ở hơn một chục thành phố để dần tạo ra mạng lưới bao trùm toàn bộ lãnh thổ đất nước. Những người phản đối nhận định đây là một phương thức tiêu cực trong việc kiểm soát công dân từ phía chính quyền. Nhóm ủng hộ đánh giá nó sẽ kiến tạo nên một xã hội văn minh và tuân thủ pháp luật hơn.

1. Đây có phải là sự thật không?

Đúng vậy. Năm 2014, nội các Trung Quốc đã công bố kế hoạch dài hơi để bắt đầu triển khai hệ thống tín nhiệm xã hội trên toàn quốc kể từ năm 2020. Các chương trình thí điểm được áp dụng cho khoảng 6% dân số đã từng khen thưởng công dân có sự chấp hành tốt và phạt công dân làm trái với quy định. Thủ đô Bắc Kinh sẽ áp dụng hệ thống này vào cuối năm 2020, đầu năm 2021. Kể từ năm 2015, một mạng lưới dữ liệu quốc gia dùng để đối chiếu thông tin của chính quyền trung ương và địa phương đã được sử dụng để đưa vào danh sách đen hàng triệu người trong một số dịch vụ như đặt vé máy bay và đặt vé tàu cao tốc. Mạng lưới này được nhận định sẽ là một phần trong hệ thống tín nhiệm xã hội trong tương lai. Tuy nhiên, người ta vẫn chưa rõ hệ thống tín nhiệm xã hội của Trung Quốc sẽ là một hệ thống tổng có quy mô cả nước hay tích hợp nhiều mạng lưới con như mạng lưới kể trên.

2. Vì sao Trung Quốc quyết định thực hiện hệ thống này?

“Keeping trust is glorious and breaking trust is disgraceful.” (để giữ nguyên ý, nhóm KnowHub không dịch chỗ này) là một lý tưởng xuyên suốt về việc hướng dẫn thực thi cho kế hoạch này được đề cập đến trong một bộ tài liệu ban hành năm 2014. Trung Quốc đã phải đối mặt với tình trạng tham nhũng tràn lan, những vụ lừa đảo tài chính và các bê bối của công ty lớn như sữa trẻ em bị nhiễm độc trong suốt quá trình công nghiệp hóa diễn ra nhiều thập kỷ qua. Hệ thống tín nhiệm xã hội được coi là một nỗ lực để minh bạch hóa, nâng cao các tiêu chuẩn công dân và khôi phục niềm tin của người dân cũng như một phương tiện để duy trì các điều luật cơ bản vốn thường người dân bị bỏ qua.

3. Người dân sẽ được đánh giá như thế nào?

Điều này tùy thuộc vào khu vực địa lý áp dụng hệ thống tín nhiệm xã hội. Ở phía đông như thành phố Hàng Châu, các hoạt động xã hội tích cực sẽ bao gồm hiến máu, tham gia hoạt động tình nguyện trong khi những hành vi vi phạm luật giao thông sẽ trừ điểm tín nhiệm của công dân. Ở thành phố Chu San, một đảo gần Thượng Hải, những hành vi bị cấm bao gồm sử dụng điện thoại hoặc hút thuốc khi lái xe, phá hoại cơ sở vật chất, dắt chó đi dạo mà không kèm theo xích và chơi nhạc quá ồn ở nơi công cộng. Ở xã Nghĩa Ô, mức điểm tín nhiệm có thể được cải thiện nhờ hoạt động giúp đỡ người già hoặc bị trừ do không thanh toán hóa đơn tiện ích đúng hạn, vi phạm quy định của Đảng Cộng sản, phạm tội lừa đảo. Chơi trò chơi điện tử quá nhiều và tuyên truyền tin tức giả cũng khiến cá nhân bị trừ điểm. Theo chính sách đối ngoại, cư dân ở thành phố phía đông Vinh Thành cũng phải tuân thủ hệ thống tín nhiệm để nhận hình phạt đối với hành vi như truyền bá tôn giáo bất hợp pháp hoặc phỉ báng người khác trên các kênh trực tuyến.

4. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu điểm tín nhiệm xã hội của một người trở nên quá thấp?

Họ có thể bị tước quyền sử dụng dịch vụ cơ bản và cấm vay tiền. Ở xã Nghĩa Ô, một công dân có điểm số tín nhiệm xã hội thấp sẽ không thể thuê phòng trong khách sạn hạng sang, mua bất động sản, mua xe hơi cao cấp hoặc gửi con cái đến một số trường tư thục. Những người phá vỡ niềm tin của xã hội (hay còn gọi là Trust-breakers) cũng phải đối diện với việc không được hành nghề trong một số lĩnh vực như tài chính, ghi nhận từ một chỉ thị năm 2016 của chính phủ.

5. Người dân có thể kháng cáo hay không?

Công dân tại xã Nghĩa Ô có 15 ngày để kháng cáo những thông tin liên quan điểm tín nhiệm xã hội được ban hành bởi chính quyền địa phương. Tuy nhiên, theo ghi nhận của một số tổ chức, các công dân thường ít khi được cảnh bảo rằng họ đã bị đưa vào danh sách đen của thành phố.

6. Các quy định có áp dụng cho người nước ngoài?

Đối với chương trình thí điểm tại xã Nghĩa Ô, người nước ngoài sẽ phải tham gia hệ thống này. Một người với điểm tín nhiệm thấp sẽ đối mặt với việc thẻ visa và giấy phép cư trú không được cấp hoặc làm mới cũng như bị hủy bỏ các giao dịch ngoại hối. Những người có mức điểm tốt sẽ được hưởng các lợi ích như vay ưu đãi và được thị thực nhập cảnh nhiều lần.

7. Công nghệ được áp dụng như thế nào trong hệ thống này?

Những tiến bộ trong lĩnh vực dữ liệu lớn đã giúp đơn giản hóa nhiệm vụ đối với với cơ sở dữ liệu khổng lồ. Một nền tảng với tên gọi “nền tảng chia sẻ thông tin tín nhiệm của quốc gia”, vốn được sử dụng để đưa các cá nhân vào danh sách đen của dịch vụ hàng không, đường sắt, sẽ tập hợp thông tin từ các bộ trực thuộc chính phủ trung ương và chính quyền địa phương. Các quan chức tại đây đang nghiên cứu cách thức áp dụng công nghệ nhận dạng khuôn mặt để xác định những người đi bộ và người đi xe đạp vi phạm tín hiệu đèn giao thông. Trung Quốc đã triển khai công nghệ tương tự tại tỉnh Tân Cương, khu vực với phần đông người Duy Ngô Nhĩ sinh sống, vốn đang có tình trạng bạo lực leo thang. Hệ thống tín nhiệm xã hội được coi là phương thức nổi bật nhất của chính phủ để củng cố quy định pháp luật, chính sách ban hành dựa trên nền tảng công nghệ.

Ví dụ minh họa về hệ thống tín nhiệm xã hội được triển khai tại xã Nghĩa Ô, tỉnh Chiết Giang được đính kèm ở dưới, các bạn có thể tìm hiểu thêm nhé.

Image may contain: text

Hệ thống tín nhiệm xã hội thí điểm tại xã Nghĩa Ô:
– Dân số: 1,28 triệu người
– Thời gian triển khai: Bắt đầu từ năm 2017
– Mô tả: Chấm điểm công dân trong khoảng điểm từ 0 đến 200
– Hình phạt dành cho nhóm có điểm tín nhiệm thấp (0-50): Không được thuê phòng tại khách sạn hạng sang, mua bất động sản, mua xe hơi cao cấp, gửi con nhỏ vào các trường tư thục lớn.
– Phần thưởng dành cho nhóm có điểm tín nhiệm cao (150-200): Giảm giá dịch vụ công, được ưu tiên nhập học và hỗ trợ tài chính
– Thời hạn kháng cáo: trong vòng 15 ngày sau khi công bố
– Cách để cải thiện điểm tín nhiệm: Hoạt động tình nguyện, hiến máu, đảm bảo đạo đức nghề nghiệp, hỗ trợ người già, phòng ngừa tai nạn, bảo vệ tài sản công cộng
– Cách khiến mất điểm tín nhiệm: Trốn thuế, gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm, không thanh toán hóa đơn tiện ích, bạo lực gia đình, lừa đảo trực tuyến, giả mạo danh tính, vi phạm quy định nhà nước, vi phạm luật lệ giao thông, không trung thực, vi phạm cam kết tín dụng

————————————

Bài viết được dịch bởi thành viên nhóm KnowHub, dựa theo bài viết “How China Is Planning to Rank 1.3 Billion People” của báo Bloomberg. Link bài viết gốc tại đây.

Bài viết thuộc danh mục những bài viết chuyên sâu (tự biên tập hoặc dịch từ nguồn nước ngoài) về kiến thức chuyên ngành, lĩnh vực nghề nghiệp và quá trình học tập của nhóm KnowHub, được tập hợp và đăng tải trên blog của website knowhub.vn, note của fanpage/linkedin và tài khoản medium.com.

“Trong trường hợp bài viết của nhóm KnowHub vi phạm bản quyền nội dung của các bạn, vui lòng thông báo với KnowHub thông qua email support@knowhub.vn hoặc fanpage để được chúng tôi xin lỗi và khắc phục kịp thời. Chúng tôi chỉ mong muốn được chia sẻ với cộng đồng và không cố ý lợi dụng!

In case the articles of KnowHub violate the copyright of your content, please notify us via email support@knowhub.vn or fanpage to be apologized and removed in time. No copyright infringement intented!”

Chia sẻ

Bình Luận

Tham gia bình luận

KnowHub

"Patience is bitter, but its fruit is sweet" - Jean Jacques Rousseau